Beste tijd om te sterrenkijken op Tenerife: weer, seizoenen & voorspelling

Je verlaat de verzengende stranden van Costa Adeje, zet je huurauto in de tweede versnelling en rijdt veertig minuten over de bochtige TF-21. Rond de 1.400 meter slokt een dikke grijze mist je koplampen op. Blijf doorrijden. Vijf minuten later breek je door de wolkendeken heen en kom je in heldere, zwarte lucht terecht, waar de vulkanische krater van Las Cañadas zich uitstrekt onder een koepel van stille sterren. De beste tijd om te sterrenkijken op Tenerife vinden, draait vooral om het begrijpen van deze bijzondere geografie. Het eiland ligt in de Atlantische Oceaan, maar de hooggelegen caldera bevindt zich in een heel ander klimaatsysteem.

Een nacht onder de Teide-hemel plannen vraagt wat strategie. Weersvoorspellingen voor de kust zullen je misleiden, want badplaatsen volgen andere atmosferische regels dan de bergtoppen. Tussen het wisselende Saharazand, de maanfasen en koude winterwinden die de temperatuur onder het vriespunt kunnen laten zakken op 2.000 meter, maakt timing het verschil tussen een onvergetelijk zicht op de kern van de Melkweg en zitten in een bevroren auto omringd door verblindende mist.

Seizoenen in Nationaal Park Teide: maand per maand

De zomer levert de meest indrukwekkende beelden. Tussen juni en augustus staat de kern van de Melkweg recht boven je hoofd, als een heldere, rokerige scheur in het fluwelen firmament. De hoge caldera blijft kurkdroog, met een luchtvochtigheid die vaak onder de 10 procent zakt. Je kunt buiten staan in een fleecejasje zonder al te erg te rillen, wat lange belichtingsfotografie veel aangenamer maakt. Het is ook het drukste seizoen op de berg. Huurauto’s vullen de parkeerplekken langs de weg, en je ziet laserpointers tot middernacht de duisternis doorkruisen.

De winter biedt een scherp contrast. De lucht van november tot en met februari is uitzonderlijk transparant, schoon en stil. De atmosferische turbulentie neemt af, wat astronomen 'goede seeing' noemen. De keerzijde is de bittere kou. Het kan 22 graden zijn op het strand in Los Cristianos, maar in Las Cañadas zakt de temperatuur regelmatig naar min 3 graden Celsius zodra de zon ondergaat. Soms sluiten ijzige wegen zoals de TF-24 langs de richel vanaf La Laguna.

Naar mijn mening is de herfst het zoetste seizoen. Voor wie overweegt om in november te sterrenkijken op Tenerife, biedt het rustige wegen, schitterende beelden van het Andromedastelsel en de jaarlijkse Leoniden-meteorenregen. De zomerse gezinsdrukte is verdwenen, waardoor de vulkanische uitkijkpunten stil en donker zijn. De lente is even goed, vooral in mei wanneer de zeldzame rode tajinasteplanten over de calderavloer bloeien en dramatische voorgronden vormen voor astrofotografie.

De Tenerife-sterrenkijkvoorspelling begrijpen: de wolkenzee en calima

Het geheim achter de donkere hemel van Tenerife is de passaatwindinversielaag. Vochtige oceaanlucht waait vanuit het noordoosten en wordt gevangen tegen de steile hellingen van het eiland tussen 800 en 1.500 meter. Dit creëert de beroemde mar de nubes, of wolkenzee. In Puerto de la Cruz kan het bewolkt en miezerig zijn, maar het nationaal park ligt ruim boven de 2.000 meter. Daar is de lucht droog en volkomen helder. Het witte tapijt van wolken onder je voeten blokkeert juist het stadslicht van kustplaatsen en fungeert als een natuurlijk schild tegen lichtvervuiling.

Normale weersapps zullen je planning verpesten. Als je een app op je telefoon raadpleegt ingesteld op Teide of Adeje, gebruikt deze meestal regionale weermodellen en voorspelt regen of bewolking die op grote hoogte niet bestaat. Voor een betrouwbare Tenerife-sterrenkijkvoorspelling moet je gespecialiseerde berg- en sterrenkundige tools raadplegen. Ik kijk naar bergvoorspellingen die specifiek de omstandigheden op 2.200 meter meten, niet op zeeniveau.

Dan is er nog de calima. Een paar keer per jaar voeren warme oostenwinden uit de Sahara enorme pluimen fijn mineraalstof over de Atlantische Oceaan. Bij een sterke calima krijgt de hemel een melkachtige gele tint, daalt het zicht en verdwijnen de sterren achter een oranje waas. Calima-episodes duren meestal drie tot vier dagen. Als je op satellietbeelden ziet dat er een opkomt, stel je stargazing-uitstap dan uit. Geen telescoop kan door een Saharastofstorm heen kijken.

Maanfasen: de beste tijd om te sterrenkijken op Tenerife

De maan bepaalt wat je kunt zien. Veel reizigers boeken hun vlucht, reserveren een huurauto, rijden de vulkaan op en ontdekken dat ze naar een verblindend heldere volle maan staren. Het is zeker romantisch. De vulkanische rotsen gloeien als een maanlandschap en je kunt zonder hoofdlamp lopen. Maar het felle schijnsel dooft zwakke nevels uit, de stofbanen van de Melkweg en bijna alle vallende sterren.

De beste tijd om te sterrenkijken op Tenerife voor het observeren van deep-sky-objecten is tijdens het nieuwe maanvenster. Dit beslaat ruwweg tien dagen per maand, van vijf dagen voor tot vier dagen na de nieuwe maan. Tijdens dit venster zakt de caldera in inktzwarte duisternis. Sterrenbeelden verschijnen met opvallende helderheid en de hemel voelt dicht bezaaid met sterren die je vanuit continentaal Europa niet kunt zien.

Valt je vakantie tijdens een wassende of afnemende maan? Dan kun je nog steeds je plan aanpassen door je uren te verschuiven. Een halve maan gaat rond het eerste kwartier rond middernacht onder, waardoor de vroege ochtenduren pikdonker blijven. Omgekeerd blijft de hemel tijdens het laatste kwartier donker na de schemering tot de maan later in de nacht opkomt. Je hoeft alleen maar de maanopkomst- en ondergangstijden te raadplegen voordat je vertrekt.

• Nieuwe maan: Deep-sky-observatie, Melkwegfotografie, zwakke meteoorsporen.
• Halve maan: Kraterobservatie met kleine telescopen, subtiele landschapsverlichting zonder grote sterrenbeelden uit te wissen.
• Volle maan: Nachtwandelingen over vulkanische vlakten, maanlandschapsfotografie, slechte omstandigheden voor deep-sky-stargazing.

Tours boeken of zelf omhoog rijden?

Of je nu professionele Teide-stargazingtours boekt of zelf rijdt, hangt sterk af van het seizoen en je uitrusting. In het hoogseizoen in de zomer organiseren touroperators dagelijkse excursies met reusachtige Dobson-telescopen en computergestuurde Schmidt-Cassegrain-telescopen. Deze gidsen begrijpen de nuances van de hemel en volgen objecten die je met het blote oog of een verrekijker nooit zou vinden. Als je nog nooit door een 12-inch-apertuur naar de ringen van Saturnus of de kern van de Herculescluster hebt gekeken, is een georganiseerde tour elke cent waard.

Zelf omhoog rijden biedt wel echte vrijheid. Je kunt zo lang blijven als je wilt, ontsnappen aan het geklets van andere groepen en van plek wisselen als koplampen je storen. Voor zelfstandige trips is de beste tijd om uitkijkpunten zoals Mirador de Chío of Llano de Ucanca te bezoeken laat op de avond, ongeveer twee uur na zonsondergang. Zo hebben casual zonsondergangsbezoekers tijd om hun picknickkleden op te ruimen en terug te rijden naar de zuidkust.

De wegen in het park zijn verhard, goed bewegwijzerd en breed genoeg voor twee voertuigen om elkaar te passeren. Toch vereist nachtrijden scherpe aandacht. Je komt bochten tegen, plotselinge afgronden langs de berm en af en toe een konijn of losliggende steen op het asfalt. Tank volledig in Vilaflor of Chío voordat je de parkgrenzen betreedt. ’s Nachts zijn er geen tankstations open in de caldera.

Praktische timing: uur per uur op 2.000 meter

Rechtstreeks de berg op rijden bij de schemering is een klassieke fout. De beste nachten om te sterrenkijken beginnen ruim voor de eerste ster verschijnt. Probeer veertig minuten voor zonsondergang op je uitkijkpunt te zijn. Het zien van de enorme driehoekige schaduw van de Teide die zich oostwaarts uitstrekt over de Atlantische Oceaan richting Gran Canaria is op zich al de moeite waard. De kleuren veranderen van oranje naar diep violet langs de horizon, een fenomeen dat de Gordel van Venus wordt genoemd.

Zodra de zon ondergaat, verwacht dan niet direct totale duisternis. De burgerlijke schemering gaat over in nautische schemering, die uiteindelijk astronomische duisternis wordt ongeveer zeventig tot negentig minuten na zonsondergang. Dat eerste uur van echte nacht is magisch. Je ogen hebben minstens twintig minuten nodig om aan het donker te wennen, dus houd je telefoonscherm in je zak en zet eventuele hoofdlampen op rood licht.

• 18:30 - 19:30 uur: Aankomst in de caldera, opstelling van ligstoelen of camera’s, kijk naar de Teide-schaduw die over de wolkenzee glijdt.
• 20:00 - 21:00 uur: Overgang van de schemering, de helderste planeten verschijnen als eerste (Venus en Jupiter domineren vaak).
• Vanaf 21:30 uur: De ware astronomische duisternis begint, zwakke sterren verschijnen, deep-sky-objecten worden zichtbaar.
• Middernacht - 02:00 uur: Het meest stabiele atmosferische venster, ideaal voor lange belichtingen en visuele telescoopobservatie.

Neem extra lagen kleding serieus, ongeacht hoe het weer voelt bij het zwembad. Een thermisch ondergoed, dikke wollen sokken, een windjack en handschoenen zijn geen overbodige luxe. Stilzitten op een campingsstoel op grote hoogte onttrekt verrassend snel je lichaamswarmte. Neem een thermoskan met hete koffie of thee mee. Eerlijk gezegd zal twee uur stilzitten op koud grind zonder warme drank je stargazing-sessie eerder beëindigen dan een naderende wolkendek.

Veelgestelde vragen over de beste tijd om te sterrenkijken op Tenerife

Mijn mening

Er is geen slechte maand om naar de hemel te kijken op Tenerife, mits je de volle maan en de Saharastofstormen (calima) vermijdt. Als ik één week zou moeten kiezen om naar de caldera te gaan, zou dat een late septemberweek zijn tijdens nieuwe maan zijn. De nachten zijn mild, de kern van de Melkweg is nog net na de schemering zichtbaar en de enorme tourbussen zijn vertrokken. Neem een dikke parka mee, pak een thermoskan met koffie en geef je ogen een halfuur de tijd om te wennen. Zodra de hemel zich opent, begrijp je waarom astronomen uit de hele wereld hun reusachtige spiegels op deze rustige vulkanische ruggen bouwen.

Lees meer over stargazing tenerife.